مشاهده مشاوران

خلاصه: استئوسارکوم (Osteosarcoma) شایع ترین تومور بدخیم اولیه استخوان در سگ ها (۸۵ درصد تومورهای استخوانی) و گربه هاست که از سلول های مزانشیمال استخوان ساز منشا میگیرد. این تومور بشدت تهاجمی و دردناک است و معمولا در استخوان های بلند اندام های حرکتی (نزدیک شانه یا زانو) در سگ های نژاد بزرگ و غول پیکر (گلدن رتریور، روتوایلر، گریت دین، ژرمن شپرد) ایجاد میشود. بیش از ۹۰ درصد موارد در زمان تشخیص، میکرومتاستاز به ریه دارن. علامت اصلی: لنگش پیشرونده و تورم سفت و دردناک در ناحیه متافیز استخوان. تشخیص با رادیوگرافی (الگوی Sunburst، مثلث Codman) و بیوپسی استخوان. درمان استاندارد طلایی: قطع عضو (Amputation) + شیمی درمانی (کربوپلاتین، داکسوروبیسین). میانگین بقا با جراحی تنها ۴-۶ ماه، با جراحی و شیمی درمانی ۱۰-۱۲ ماه. در این مقاله از پت منتور، همه چیز را تخصصی بررسی میکنیم.

سگ ۸ ساله تون از نژاد گلدن رتریور، چند هفته ای هست که لنگ میزنه. اول فکر کردین آرتروز داره، ولی مسکن (NSAID) هم دادین بهتر نشده. الان بالای زانوش یه تورم سفت و دردناک درآورده که با دست زدن بهش سگ ناله میکنه. میبرینش دامپزشکی، رادیوگرافی میدن و یه ضایعه استخوانی با الگوی "Sunburst" (انفجار خورشیدی) و مثلث Codman (بالا رفتن پریوست) در متافیز distal femur میبینن. دامپزشک میگه: "متاسفانه شبیه استئوسارکوم (Osteosarcoma) هست — باید بیوپسی بشه." استئوسارکوم (Osteosarcoma - OSA) شایع ترین تومور بدخیم اولیه استخوان در سگ هاست (۸۵ درصد تمام تومورهای استخوانی). این تومور بشدت تهاجمی، دردناک و مستعد متاستاز سریع (عمدتا به ریه) است. بیش از ۹۰ درصد سگ های مبتلا در زمان تشخیص، میکرومتاستاز ریوی دارن که در رادیوگرافی دیده نمیشه. OSA در سگ های نژاد بزرگ و غول پیکر (گلدن رتریور، روتوایلر، گریت دین، ژرمن شپرد، سنت برنارد) و در میانسالی تا پیری (میانگین ۷-۹ سالگی) شایع تره. در گربه ها، OSA بسیار نادرتر از سگ هاست، ولی رفتار بیولوژیکش معمولا خوش خیم تر و متاستاز دیرتر اتفاق میفته. درمان استاندارد طلایی: قطع عضو (Amputation) برای کنترل درد و برداشتن تومور اولیه، همراه با شیمی درمانی سیستمیک (کربوپلاتین یا داکسوروبیسین) برای هدف قرار دادن میکرومتاستازهای ریوی. نکته مهم: سگ ها با سه پا زندگی شاد، فعال و کاملی دارن و کیفیت زندگی پس از قطع عضو عالیه. بیاین این تومور تهاجمی رو عمیق بررسی کنیم.

پاتوفیزیولوژی و اپیدمیولوژی

منشا و بیولوژی OSA

• استئوسارکوم از سلول های مزانشیمال بدوی (Primitive Mesenchymal Cells) که توانایی تولید ماتریکس استئوئید (Osteoid) دارن، منشا میگیره. تومور استئوئید (بافت استخوانی نابالغ) تولید میکنه که در رادیوگرافی بصورت مناطق رادیواپک (سفید) با الگوی Sunburst دیده میشه. OSA بشدت تهاجمی موضعیه: تومور از حفره مدولاری استخوان شروع میشه، کورتکس (قشر) استخوان رو تخریب میکنه و به بافت نرم اطراف گسترش پیدا میکنه. همزمان، سلول های تومورال از طریق عروق خونی (Hematogenous) به ریه ها متاستاز میدن. بیش از ۹۰ درصد سگ ها در زمان تشخیص، میکرومتاستاز ریوی دارن که در رادیوگرافی دیده نمیشه (Micrometastasis).

نژادهای مستعد و عوامل خطر

• نژادهای بزرگ و غول پیکر: گلدن رتریور، روتوایلر، گریت دین، ژرمن شپرد، سنت برنارد، دوبرمن، لابرادور. OSA در نژادهای زیر ۱۵ کیلوگرم نادر است.
• سن: دو پیک سنی: ۱) سگ های جوان (۱۸-۲۴ ماهگی) در نژادهای غول پیکر (گریت دین، سنت برنارد). ۲) سگ های مسن (۷-۹ سالگی) در نژادهای بزرگ (گلدن، روتوایلر).
• جنسیت: نرها کمی بیشتر از ماده ها (۱.۱:۱).
• محل: استخوان های بلند اندام حرکتی قدامی (Forelimb) دو برابر اندام خلفی (Hindlimb). شایع ترین محل: distal radius (مچ دست) و proximal humerus (بالای بازو). در اندام خلفی: distal femur (زانو) و proximal tibia. اصل: "دور از آرنج، نزدیک به زانو" (Away from the elbow, towards the knee).

علائم بالینی

• لنگش (Lameness): علامت اصلی. ابتدا خفیف و متناوب، سپس شدید و دائمی. به NSAID (داروهای ضدالتهاب) پاسخ نمیده (برخلاف آرتروز که به NSAID پاسخ میده).
• تورم سفت (Bony Hard)، دردناک و گرم در ناحیه متافیز استخوان بلند.
• شکستگی پاتولوژیک (Pathologic Fracture): استخوان ضعیف شده توسط تومور، با یه ضربه خفیف یا حتی راه رفتن معمولی میشکنه. این یه اورژانسه و بشدت دردناکه.
• کاهش وزن، بی اشتهایی، بی حالی (در مراحل پیشرفته).
• متاستاز ریوی: سرفه، تنگی نفس (در مراحل انتهایی).

تشخیص

• رادیوگرافی: یافته های کلاسیک: ۱) لیز استخوان (Osteolysis) با الگوی Moth-eaten (بیدخورده). ۲) تولید استخوان جدید (Osteoproliferation) با الگوی Sunburst (انفجار خورشیدی). ۳) مثلث Codman: بالا رفتن پریوست در حاشیه تومور (واکنش پریوستی). ۴) شکستگی پاتولوژیک.
• بیوپسی استخوان (Bone Biopsy): استاندارد طلایی. با سوزن Jamshidi یا بیوپسی باز. تایید وجود ماتریکس استئوئید (Osteoid) توسط سلول های تومورال. باید توسط انکولوژیست یا جراح با تجربه انجام بشه تا مسیر بیوپسی (Biopsy Tract) قابل برداشتن در جراحی قطع عضو باشه.
• رادیوگرافی قفسه سینه (۳ نما): برای بررسی متاستاز ماکروسکوپی ریه.
• CT اسکن ریه: حساستر از رادیوگرافی برای تشخیص متاستازهای کوچیک.

درمان

۱. قطع عضو (Amputation) - درمان اصلی

• برای تومورهای اندام حرکتی. قطع کامل اندام درگیر (معمولا از ناحیه پروگزیمال). مزایا: ۱) کنترل کامل درد (منبع درد تومور در استخوانه، نه بافت نرم). ۲) برداشتن کامل تومور اولیه با حاشیه وسیع (Wide Margins). ۳) جلوگیری از شکستگی پاتولوژیک. سگ ها با سه پا زندگی کاملا عادی و شادی دارن (Tripod Dogs). نژادهای بزرگ و سنگین (گریت دین، سنت برنارد) ممکنه کمی سخت تر adapt بشن.

۲. Limb-sparing Surgery (جراحی حفظ اندام)

• برای تومورهای distal radius که مفصل شانه و آرنج درگیر نیست. قطعه استخوان تومورال با allograft استخوانی یا پروتز فلزی جایگزین میشه. در سگ های با آرتروز شدید مفاصل دیگه یا مشکلات عصبی که کاندید قطع عضو نیستن.

۳. شیمی درمانی (Chemotherapy) - ضروری!

• حتی اگه متاستاز ریوی در رادیوگرافی دیده نشه، شیمی درمانی ضروریه (برای میکرومتاستازها). داروها: کربوپلاتین (Carboplatin) هر ۳ هفته برای ۴-۶ سیکل. داکسوروبیسین (Doxorubicin) هر ۲-۳ هفته. پروتکل ترکیبی (Carboplatin + Doxorubicin). میانگین بقا: با جراحی تنها ۴-۶ ماه. با جراحی و شیمی درمانی ۱۰-۱۲ ماه. ۲۰-۲۵ درصد سگ ها بیش از ۲ سال زنده میمونن.

مطالب مرتبط

• علت سرطان در سگ و گربه | انواع شایع و درمان
• علت آرتروز و مشکلات مفصلی در سگ و گربه
• تومور ماست سل (MCT) در سگ و گربه
• تومورهای پستانی (سرطان سینه) در سگ و گربه
• بیماری های کیسه مقعدی در سگ

سوالات متداول

🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟

همین حالا مشاوره بگیر