همین حالا مشاوره دامپزشکی آنلاین بگیرید

پنلوکوپنی گربه (Feline Panleukopenia) | علائم، تشخیص و درمان

خلاصه: پنلوکوپنی گربه‌سانان (Feline Panleukopenia Virus - FPV) که به اشتباه "دیستمپر گربه" هم نامیده می‌شه، یه پاروویروس بسیار مقاوم و کشنده است که با تخریب سلول‌های با تقسیم سریع (کریپت‌های روده، مغز استخوان، بافت لنفاوی)، باعث آنتریت هموراژیک، لکوپنی شدید (پنلوکوپنی)، و در بچه گربه‌ها، هایپوپلازی مخچه و آتاکسی مادام‌العمر می‌شه. این ویروس معادل پاروویروس سگ (<a href="/disease/canine-parvovirus/">CPV-2</a>) در گربه‌هاست — با این تفاوت که FPV ویروس اجدادی و اصلیه و CPV-2 از جهش FPV بوجود اومده. نرخ مرگ

بچه گربه ۳ ماهه‌ای که از سر خیابان آوردینش، دیروز یه کم بی‌حال بود. امروز دیگه تکون نمی‌خوره، استفراغ صفراوی داره، اسهالش آبکی و بدبو با رگه‌های خونه، و لثه‌هاش مثل گچ سفید شدن. می‌برینش دامپزشکی، ازش آزمایش خون می‌گیرن و می‌گن: "گلبول‌های سفیدش تقریباً صفره — پنلوکوپنی." پنلوکوپنی گربه‌سانان (Feline Panleukopenia Virus - FPV) که در قدیم بهش "دیستمپر گربه" هم می‌گفتن، یکی از قدیمی‌ترین و کشنده‌ترین بیماری‌های ویروسی گربه‌هاست. FPV در واقع ویروس اجدادی پاروویروس سگ (CPV-2) است — CPV-2 از جهش FPV در دهه ۱۹۷۰ بوجود اومد. این ویروس DNA تک‌رشته‌ای از خانواده Parvoviridae، مثل CPV-2 بشدت در محیط مقاومه (ماه‌ها در دمای اتاق زنده می‌مونه) و فقط با وایتکس (هیپوکلریت سدیم ۱:۳۰)، Virkon یا Accelerated Hydrogen Peroxide غیرفعال می‌شه. ویژگی منحصر‌به‌فرد FPV: در بچه گربه‌های آلوده در رحم یا دوره پری‌ناتال (حوالی تولد)، ویروس سلول‌های در حال تقسیم سریع لایه گرانولار خارجی مخچه رو تخریب می‌کنه و باعث هایپوپلازی مخچه (Cerebellar Hypoplasia) می‌شه — بچه گربه‌هایی که با لرزش شدید (Intention Tremor) و عدم تعادل (Ataxia) مادام‌العمر متولد می‌شن یا بعد از تولد دچارش می‌شن. بیاین این ویروس قدیمی ولی همچنان خطرناک رو تخصصی بررسی کنیم.

پاتوفیزیولوژی FPV

ویروس و شباهت با CPV-2

FPV یه ویروس DNA تک‌رشته‌ای بدون envelope با قطر ۱۸-۲۶ نانومتر. بسیار شبیه CPV-2 — هر دو از جنس Protoparvovirus هستن. تفاوت کلیدی: FPV برای ورود به سلول فقط از گیرنده ترانسفرین تیپ ۱ (TfR1) گربه استفاده می‌کنه. CPV-2 جهش پیدا کرده و می‌تونه TfR1 سگ رو هم بشناسه. CPV-2c حتی می‌تونه TfR1 گربه رو هم دوباره بشناسه و گربه‌ها رو آلوده کنه.

پاتوژنز مشابه CPV-2

انتقال: مدفوعی-دهانی. ویروس از مدفوع گربه آلوده به مقدار بسیار زیاد دفع می‌شه. تماس مستقیم یا غیرمستقیم (ظرف خاک، کفش، لباس، دست). دوره کمون: ۲-۷ روز.
تخریب کریپت‌های روده: ویروس سلول‌های اپیتلیال کریپت‌های روده رو آلوده و نابود می‌کنه ← پرزهای روده تحلیل می‌رن (Villous Atrophy) ← اسهال هموراژیک شدید + Bacterial Translocation ← سپسیس.
سرکوب مغز استخوان: ویروس سلول‌های پیش‌ساز خونساز رو آلوده می‌کنه ← پنلوکوپنی (Panleukopenia) یعنی کاهش هر سه رده گلبول سفید (نوتروپنی، لنفوپنی، مونوسیتوپنی). WBC ممکنه به زیر ۱۰۰۰ و حتی ۵۰۰ برسه. این شدیدترین لکوپنی در تمام بیماری‌های عفونی حیواناته.
هایپوپلازی مخچه (Cerebellar Hypoplasia): در بچه گربه‌های آلوده در رحم (هفته ۲-۴ بارداری) یا پری‌ناتال (تا ۲-۳ هفتگی). ویروس سلول‌های گرانولار خارجی مخچه رو که مسئول مهاجرت و تشکیل لایه گرانولار داخلی هستن، نابود می‌کنه. نتیجه: مخچه کوچیک و تحلیل رفته (Hypoplastic Cerebellum) ← عدم تعادل (Ataxia)، لرزش ارادی (Intention Tremor) مخصوصاً موقع غذا خوردن، و راه رفتن با پاهای باز (Wide-based Stance). این علائم مادام‌العمر هستن و درمانی ندارن. نکته جالب: این گربه‌ها درد ندارن و هوشیاریشون کاملاً طبیعیه — "گربه‌های لرزان" (Wobbly Cats) می‌تونن زندگی خوبی داشته باشن.

علائم بالینی

بی‌حالی و افسردگی شدید.
بی‌اشتهایی کامل.
استفراغ مکرر (صفراوی).
اسهال هموراژیک بدبو.
تب بالا (۴۰-۴۱.۵ درجه) — سپس هیپوترمی در مراحل پایانی (پیش‌آگهی بد).
کم‌آبی شدید و سریع.
لکوپنی شدید (WBC زیر ۲۰۰۰).
مرگ ناگهانی در بچه گربه‌های شیرخوار (بدون علائم گوارشی).

تشخیص

تست ELISA مدفوع (SNAP Parvo): همون تست پاروویروس سگ. با FPV واکنش متقاطع داره. حساسیت ۸۰-۹۰٪.
CBC: پنلوکوپنی (WBC زیر ۲۰۰۰-۳۰۰۰). WBC زیر ۱۰۰۰ = پیش‌آگهی بسیار بد.
PCR مدفوع: استاندارد طلایی.

درمان (حمایتی — مشابه CPV-2)

مایع‌درمانی تهاجمی وریدی: رینگر لاکتات یا نورموسول + دکستروز (هیپوگلیسمی شایعه) + پتاسیم.
آنتی‌بیوتیک وسیع‌الطیف: آمپی‌سیلین + سفالوسپورین نسل سوم.
ضدتهوع (ماروپیتانت/سرنیا).
تغذیه زودهنگام: لوله تغذیه بینی-مری.
اینترفرون امگا گربه‌ای (Virbagen Omega): ایمونومدولاتور. در موارد شدید کمک‌کننده‌ست.
نرخ زنده‌موندن: با درمان بیمارستانی ۷۰-۸۰٪. بدون درمان زیر ۱۰٪.

چه زمانی فوراً به دامپزشک مراجعه کنیم؟

اسهال خونی + استفراغ + بی‌حالی در بچه گربه واکسینه‌نشده.
لثه‌های رنگ‌پریده و سردی بدن.
بچه گربه‌ای که ناگهان شیر نمی‌خوره و بی‌حاله.
لرزش و عدم تعادل در بچه گربه (هایپوپلازی مخچه).

مطالب مرتبط

سوالات متداول

❓ فرق پنلوکوپنی گربه (FPV) با پاروویروس سگ (CPV-2) چیه؟

این دو ویروس بسیار شبیه هم هستن (هر دو از جنس Protoparvovirus)، ولی تفاوت های کلیدی دارن: ۱) منشا: FPV ویروس اجدادی و اصلیه. CPV-2 از جهش FPV در دهه ۱۹۷۰ بوجود اومد. ۲) میزبان: FPV فقط گربه سانان رو آلوده میکنه. CPV-2 سویه های اولیه (CPV-2, 2a, 2b) فقط سگ سانان رو آلوده میکردن، ولی سویه جدید CPV-2c میتونه گربه ها رو هم آلوده کنه. ۳) هایپوپلازی مخچه: FPV در بچه گربه های آلوده در رحم یا پری ناتال باعث تخریب مخچه و آتاکسی مادام العمر میشه. CPV-2 این کار رو نمیکنه. ۴) واکسن: FPV جزء واکسن FVRCP گربه هاست. CPV-2 جزء واکسن DHPP سگ هاست. تست SNAP Parvo هر دو رو تشخیص میده (واکنش متقاطع).

❓ هایپوپلازی مخچه (Cerebellar Hypoplasia) در بچه گربه چیه و درمان داره؟

هایپوپلازی مخچه (CH) یه نقص مادرزادی غیرپیشرونده مخچه است که در اثر آلودگی مادر باردار یا بچه گربه در دوره پری ناتال (حوالی تولد) با ویروس FPV ایجاد میشه. ویروس سلول های گرانولار خارجی مخچه رو که مسئول تشکیل لایه گرانولار داخلی هستن، نابود میکنه. نتیجه: مخچه کوچیک و تحلیل رفته. علائم: لرزش ارادی (Intention Tremor) مخصوصا موقع غذا خوردن، عدم تعادل (Ataxia)، راه رفتن با پاهای باز (Wide-based Stance)، پریدن های نامتناسب. علائم از ۲-۳ هفتگی که بچه گربه شروع به راه رفتن میکنه، مشخص میشه. نکات مهم: ۱) این علائم مادام العمر هستن و درمانی ندارن. ۲) پیشرونده نیست — بدتر نمیشه. ۳) گربه درد نداره و هوشیاریش کاملا طبیعیه. ۴) گربه های CH (Wobbly Cats) میتونن با مراقبت های ویژه (محیط امن، ظرف غذا و آب کوتاه، عدم دسترسی به پله) زندگی باکیفیت و طولانی داشته باشن.

❓ آیا گربه بالغ و واکسینه شده هم میتونه پنلوکوپنی بگیره؟

واکسن FVRCP (که شامل FPV یا همون پنلوکوپنی هست) یکی از موثرترین واکسن های دامپزشکیه و ایمنی بسیار قوی و طولانی مدتی ایجاد میکنه (حداقل ۳-۷ سال). گربه بالغی که طبق پروتکل استاندارد (۸، ۱۲، ۱۶ هفتگی + بوستر سالیانه یا هر ۳ سال) واکسینه شده، احتمال ابتلاش تقریبا صفره. موارد نادر: گربه های با نقص ایمنی شدید (FeLV، FIV پیشرفته، شیمی درمانی) یا گربه هایی که در محیط بشدت آلوده (پناهگاه با شیوع بالا) با دوز ویروسی فوق العاده بالا تماس دارن، ممکنه با وجود واکسن علائم خفیفی نشون بدن. گربه های بالغ واکسینه نشده کاملا مستعد هستن و میتونن به فرم شدید بیماری مبتلا بشن (هرچند نرخ مرگ در بالغ ها کمتر از بچه گربه هاست).

❓ گربه من پنلوکوپنی داشت و خوب شد. تا کی ویروس رو دفع میکنه و آیا میتونه با گربه های دیگه زندگی کنه؟

گربه های بهبودیافته از پنلوکوپنی معمولا ویروس رو برای ۲-۶ هفته بعد از بهبودی بالینی از طریق مدفوع دفع میکنن (میانگین ۳-۴ هفته). برخلاف FHV-1 و FeLV، Carrier State (ناقل مزمن) در FPV وجود نداره — گربه بعد از پاکسازی کامل ویروس، دیگه ناقل نیست. ایمنی بعد از بهبودی مادام العمره. توصیه: ۱) گربه بهبودیافته رو حداقل ۴-۶ هفته از گربه های دیگه جدا کنین. ۲) تست PCR مدفوع بعد از ۴ هفته — اگه منفی بود، میتونه برگرده کنار بقیه. ۳) محیط رو با وایتکس (۱:۳۰) ضدعفونی کنین. ۴) گربه های دیگه خونه حتما واکسن کامل زده باشن.

❓ پروتکل واکسیناسیون پنلوکوپنی (FVRCP) چیه و آیا واکسن زنده بهتره یا کشته؟

واکسن FVRCP (Feline Viral Rhinotracheitis, Calicivirus, Panleukopenia) یه واکسن Core و ضروری برای همه گربه هاست. پروتکل استاندارد: بچه گربه ها ۸، ۱۲ و ۱۶ هفتگی. بوستر ۱ سال بعد، سپس هر ۳ سال. واکسن های Modified Live (زنده تخفیف حدت یافته) ایمنی قوی تر و سریع تری ایجاد میکنن (یک دوز میتونه ظرف ۳-۷ روز محافظت ایجاد کنه)، ولی در گربه های باردار یا گربه های با نقص ایمنی (FeLV/FIV) منع مصرف دارن. واکسن های Inactivated (کشته) ایمنی ضعیف تری دارن و نیاز به دو دوز اولیه دارن. در پناهگاه ها و شرایط شیوع، واکسن زنده MLV ترجیح داده میشه. واکسن های اینترانازال (داخل بینی) برای FPV وجود ندارن (فقط برای FHV-1 و FCV).

🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟

همین حالا مشاوره بگیر