مشاهده مشاوران

خلاصه: بیماری‌های چشمی در سگ و گربه از ورم ملتحمه و خشکی چشم گرفته تا آب مروارید، گلوکوم (آب سیاه) و زخم قرنیه می‌تونن به سرعت به کوری دائم منجر بشن. قرمزی چشم، ترشحات غیرعادی، کدری قرنیه و مالیدن چشم با پنجه، همه از علائم خطر هستن. توی این مقاله از پت منتور، از شایع‌ترین مشکلات چشمی، درمان‌های دارویی و علائمی که می‌گن باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنین رو کامل توضیح می‌دیم.

چشم‌های براق و پراحساس سگ یا گربه‌تون، فقط پنجره روحش نیست — یه پنجره به سلامت عمومی بدنش هم هست. خیلی از بیماری‌های سیستمیک مثل دیابت، فشار خون بالا، نارسایی کلیه و حتی بعضی سرطان‌ها، اولین علائمشون رو توی چشم نشون می‌دن. یه قرمزی ساده که فکر می‌کنین "خودش خوب می‌شه"، می‌تونه یه زخم قرنیه باشه که ظرف ۲۴-۴۸ ساعت به پارگی چشم و کوری دائم منجر بشه. چشم عضو ظریف و اورژانسی‌ایه — توی چشم پزشکی دامپزشکی یه قانون طلایی داریم: "همه مشکلات چشمی رو تا وقتی خلافش ثابت نشده، اورژانسی در نظر بگیر." بیاین با هم مهم‌ترین بیماری‌های چشمی، علائمشون و اقدامات درست رو یاد بگیریم.

علت‌های اصلی مشکلات چشمی در سگ و گربه

ورم ملتحمه (Conjunctivitis)؛ چشم صورتی

شایع‌ترین بیماری چشمی. ملتحمه، غشای مخاطی نازکیه که داخل پلک و سفیدی چشم رو می‌پوشونه. وقتی ملتهب می‌شه، چشم قرمز و متورم می‌شه، ترشحات شفاف، زرد یا سبز داره و حیوون مدام چشمش رو می‌ماله یا پلک می‌زنه. علت‌ها: عفونت باکتریایی یا ویروسی (مثل هرپس ویروس در گربه‌ها — که با عطسه و آبریزش بینی هم همراهه)، آلرژی (گرده گیاهان، گرد و غبار)، خشکی چشم (KCS)، یا تحریک فیزیکی (مژه اضافه، جسم خارجی). درمان بستگی به علت داره: قطره آنتی‌بیوتیک برای عفونت باکتریایی، قطره ضدویروس برای هرپس گربه، اشک مصنوعی برای خشکی. هرگز از قطره انسانی (مثل بتامتازون یا دگزامتازون) بدون تجویز دامپزشک استفاده نکنین — اگه زخم قرنیه باشه، کورتیکواستروئید مثل بنزین روی آتیشه و زخم رو بدتر می‌کنه.

زخم قرنیه (Corneal Ulcer)؛ اورژانس چشمی

قرنیه لایه شفاف جلوی چشمه. زخم قرنیه یعنی خراش یا سوراخ شدن این لایه. این یه اورژانسه و می‌تونه ظرف ۲۴-۴۸ ساعت به پارگی کامل چشم و کوری دائم منجر بشه. علائم: چشم نیمه‌بسته (بلفارواسپاسم)، ریزش اشک شدید، قرمزی، حساسیت به نور، و یه لکه سفید یا فرورفتگی روی قرنیه. علت‌ها: چنگال گربه (شایع‌ترین — مخصوصاً در بچه گربه‌ها که با هم بازی می‌کنن)، برخورد شاخه و بوته، جسم خارجی، خشکی چشم مزمن، یا مژه نابجا. تشخیص با تست فلورسئین (Fluorescein Stain) — یه قطره نارنجی که زخم رو سبز درخشان می‌کنه. درمان: قطره آنتی‌بیوتیک (برای جلوگیری از عفونت)، قطره آتروپین (برای گشاد کردن مردمک و کاهش درد)، قطره سرم خون (Serum Eye Drops — از خون خود حیوون ساخته می‌شه و فاکتورهای رشد داره)، و حتماً قلاده الیزابت. زخم‌های عمیق نیاز به جراحی اورژانسی (Conjunctival Flap) دارن.

گلوکوم (Glaucoma)؛ آب سیاه — قاتل خاموش بینایی

گلوکوم یعنی افزایش فشار داخل چشم (IOP). مایع زلالیه (Aqueous Humor) که داخل چشم جریان داره، به خاطر انسداد مجرای خروجی، تخلیه نمی‌شه و فشار داخل چشم بالا می‌ره. این فشار عصب بینایی و شبکیه رو له می‌کنه و اگه ظرف ۲۴-۴۸ ساعت درمان نشه، کوری دائم و غیرقابل برگشت ایجاد می‌کنه. علائم: چشم قرمز و شدیداً دردناک، کدری قرنیه (چشم مه‌آلود)، گشادی مردمک که به نور تنگ نمی‌شه، بزرگ شدن کره چشم (Buphthalmos) در موارد مزمن، و بی‌حالی و بی‌اشتهایی به خاطر درد شدید (سگ ممکنه پنجه به چشمش بکشه یا سرش رو به دیوار فشار بده). گلوکوم اولیه ارثیه (نژادهای مستعد: کوکر اسپانیل، بیگل، باست هاند، هاسکی). گلوکوم ثانویه به دنبال دررفتگی عدسی، التهاب داخل چشم (Uveitis)، یا تومور ایجاد می‌شه. درمان اورژانسی: داروهای کاهش‌دهنده فشار (مانیتول وریدی، لاتانوپروست، تیمولول). در موارد پیشرفته: جراحی (سیکلوفوتوکوآگولیشن با لیزر) یا تخلیه چشم (Enucleation) برای رهایی از درد.

آب مروارید (Cataract)؛ عدسی کدر

آب مروارید یعنی کدر شدن عدسی چشم. مردمک سیاه، سفید و مات دیده می‌شه. مثل یه شیشه مات که جلوی نور رو می‌گیره. نباید با اسکلروز هسته عدسی (Nuclear Sclerosis) که یه تغییر طبیعی در سگ‌های پیر (بالای ۷-۸ سال) هست و بینایی رو مختل نمی‌کنه، اشتباه گرفته بشه. علل: ارثی (شایع‌ترین — نژادهای مستعد: پودل، کوکر اسپانیل، گلدن رتریور)، دیابت (آب مروارید دیابتی خیلی سریع و طی چند هفته ایجاد می‌شه)، ضربه، التهاب، افزایش سن. درمان قطعی: جراحی فیکوامولسیفیکاسیون (Phacoemulsification) مشابه جراحی آب مروارید انسان، توسط چشم‌پزشک متخصص دامپزشکی.

خشکی چشم (Keratoconjunctivitis Sicca - KCS)

وقتی غدد اشکی به اندازه کافی اشک تولید نکنن، چشم خشک، ملتهب و مستعد زخم و عفونت می‌شه. شایع‌ترین علت: بیماری خودایمنی (سیستم ایمنی به غدد اشکی حمله می‌کنه). علائم: ترشحات غلیظ، چسبناک و زرد-سبز (چرکی)، قرمزی، پلک زدن مکرر، سطح کدر و مات قرنیه. تشخیص با تست شیرمر (Schirmer Tear Test) — یه نوار کاغذی که میزان اشک رو در ۱ دقیقه اندازه می‌گیره. درمان: قطره سیکلوسپورین (Cyclosporine) یا تاکرولیموس (Tacrolimus) برای سرکوب ایمنی و تحریک تولید اشک + اشک مصنوعی. درمان مادام‌العمره.

کوری ناگهانی (SARDS)

سندرم دژنراسیون ناگهانی شبکیه (Sudden Acquired Retinal Degeneration Syndrome) باعث کوری ناگهانی و دائم در عرض چند روز تا چند هفته می‌شه. شبکیه (لایه حسگر نور در پشت چشم) از بین می‌ره، ولی ظاهر چشم کاملاً طبیعیه. صاحب ممکنه فکر کنه سگش تشنج یا مشکل مغزی داره. علت دقیق ناشناخته‌ست (احتمالاً خودایمنی). متاسفانه درمان قطعی نداره، ولی سگ‌ها با حس بویایی و شنوایی فوق‌العاده‌شون خیلی خوب با کوری سازگار می‌شن. SARDS با چاقی و افزایش ناگهانی وزن در هفته‌های قبل از کوری همراهه.

علائم خطر در بیماری‌های چشمی

• چشم نیمه‌بسته یا کاملاً بسته (بلفارواسپاسم): علامت درد شدید و زخم قرنیه.
• ریزش اشک شدید و ناگهانی (Epiphora).
• ترشحات زرد، سبز یا چرکی.
• کدری یا مه‌آلود شدن قرنیه.
• قرمزی شدید و تورم.
• مردمک گشاد که به نور تنگ نمی‌شه (گلوکوم).
• مردمک سفید و مات (آب مروارید).
• مالیدن چشم با پنجه یا کشیدن صورت روی زمین.
• تغییر ناگهانی در رفتار (برخورد به در و دیوار = کوری).

پیشگیری از بیماری‌های چشمی

• معاینه منظم چشم: هفته‌ای یه بار چشم‌ها رو چک کنین — قرنیه شفاف، مردمک‌ها متقارن، بدون ترشح.
• کوتاه کردن موهای اطراف چشم: در نژادهای موبلند (پودل، شیتزو، مالتیز).
• محافظت در برابر ضربه: مخصوصاً در بازی با گربه‌های دیگه.
• درمان سریع عفونت‌های تنفسی: بخصوص هرپس ویروس در گربه‌ها.
• کنترل دیابت: با کنترل وزن و تغذیه.
• عدم استفاده از قطره انسانی بدون تجویز: کورتیکواستروئید روی زخم قرنیه = فاجعه.
• مشاوره دامپزشکی آنلاین پت منتور: برای هرگونه قرمزی یا ترشح چشمی سریعاً مشورت بگیرین.

مطالب مرتبط

• علت عطسه و آبریزش بینی در حیوانات خانگی | درمان و زمان مراجعه به دامپزشک
• علت بیماری کلیوی در حیوانات خانگی | درمان و زمان مراجعه به دامپزشک
• علت تشنج در سگ و گربه | اقدامات اورژانسی و زمان مراجعه به دامپزشک
• علت چاقی در سگ و گربه | رژیم غذایی و زمان مراجعه به دامپزشک
• علت مشکلات دندانی در حیوانات خانگی | درمان و زمان مراجعه به دامپزشک

سوالات متداول

🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟

همین حالا مشاوره بگیر