حتماً براتون پیش اومده که چشم سگ یا گربه‌تون رو نگاه کنین و ببینین که قرمز شده، پف کرده، یا ترشحات غیرعادی ازش خارج می‌شه. این صحنه واقعاً نگران‌کننده‌ست، مخصوصاً وقتی حیوون مرتب چشمش رو می‌ماله یا از درد چشمش رو نیمه‌باز نگه می‌داره. قرمزی و عفونت چشم در سگ و گربه که توی علم دامپزشکی بهش کنژنکتیویت یا التهاب ملتحمه می‌گن، یکی از شایع‌ترین مشکلاتی هست که دامپزشکان با اون روبرو می‌شن. ملتحمه، اون پرده نازک صورتی رنگی هست که سطح داخلی پلک‌ها و روی کره چشم رو پوشونده و وقتی ملتهب می‌شه، چشم قرمز، متورم و تحریک‌پذیر می‌شه. خیلی مهمه که بدونین این مشکل می‌تونه علامت یه بیماری ساده مثل آلرژی باشه یا گاهی نشون‌دهنده یه بیماری جدی‌تر مثل گلوکوم یا مشکلات سیستمیک. پس بیاین با هم دقیق ببینیم که چرا چشم حیوون‌ها قرمز می‌شه و چطور باید بهشون کمک کنین.
چرا چشم سگ و گربه قرمز و عفونی می‌شه؟
دلایل قرمزی و عفونت چشم در سگ‌ها و گربه‌ها خیلی متنوعه و مهمه که بدونین علائم در بسیاری از موارد مشابه هستن، ولی درمان بر اساس علت اصلی باید انتخاب بشه. توی این بخش، مهم‌ترین علت‌ها رو با هم مرور می‌کنیم.
۱. عفونت‌های باکتریایی و ویروسی
عفونت‌ها یکی از شایع‌ترین دلایل قرمزی و ترشحات چشمی هستن. توی گربه‌ها، عفونت‌های ویروسی مثل ویروس هرپس گربه (FHV-1) و کالیسی‌ویروس، و عفونت‌های باکتریایی مثل کلامیدیا و مایکوپلاسما خیلی شایع هستن. این عفونت‌ها معمولاً با ترشحات غلیظ زرد یا سبز رنگ همراه هستن و ممکنه هر دو چشم رو درگیر کنن. توی سگ‌ها، عفونت باکتریایی اولیه کمتر شایع هست، ولی معمولاً به دنبال یه مشکل دیگه مثل آلرژی یا خشکی چشم، چشم مستعد عفونت ثانویه می‌شه. توله‌سگ‌های کوچیک ممکنه در حدود دو هفتگی به دلیل عفونت منتقل‌شده از مادر یا محیط آلوده دچار التهاب ملتحمه بشن.
۲. آلرژی‌ها (شایع‌ترین علت در سگ‌ها)
آلرژی یکی از شایع‌ترین دلایل قرمزی چشم در سگ‌هاست و معمولاً با خارش شدید، اشک ریزش و قرمزی همراهه. این آلرژی می‌تونه فصلی باشه (مثل حساسیت به گرده گیاهان) یا ناشی از عوامل محیطی مثل گرد و غبار، کپک، یا حتی مواد غذایی باشه. توی سگ‌های مبتلا به درماتیت آتوپیک (حساسیت ارثی به مواد محیطی)، التهاب ملتحمه آلرژیک خیلی شایع‌تر هست. علائم معمولاً در هر دو چشم دیده می‌شه و با خارش همراهه، به طوری که سگ مرتب چشمش رو با پنجه یا روی زمین می‌ماله.
۳. جسم خارجی و تحریک فیزیکی
گاهی اوقات یه دونه شن، گرد و غبار، دانه گیاه یا تیغ علف توی چشم حیوون می‌ره و باعث تحریک شدید، قرمزی، اشک ریزش و درد می‌شه. این مشکل توی سگ‌های فعالی که توی فضای باز وقت می‌گذرونن بیشتر دیده می‌شه. علاوه بر این، مژه‌های غیرطبیعی که به سمت داخل چشم رشد می‌کنن (دیستیشیازیس)، پلک‌های برگشته به داخل (آنتروپیون) یا توده‌های روی پلک می‌تونن باعث سایش و تحریک مزمن ملتحمه بشن.
۴. خشکی چشم (کراتوکنژنکتیویت سیکا)
وقتی غده‌های اشکی به اندازه کافی اشک تولید نکنن، چشم خشک می‌شه و این خشکی باعث تحریک، قرمزی و ترشحات غلیظ چسبناک می‌شه. این مشکل معمولاً در نژادهای خاصی مثل کوکر اسپانیل، بولداگ و وست هایلند تریر بیشتر دیده می‌شه و نیاز به درمان بلندمدت داره. اگه سگ شما مدام چشماش رو می‌ماله و ترشحات غلیظ و زرد رنگی داره که به پلک‌ها می‌چسبه، ممکنه خشکی چشم داشته باشه.
۵. بیماری‌های التهابی و خودایمنی
بعضی از بیماری‌های چشمی با ریشه ایمنی و التهابی هم می‌تونن باعث قرمزی چشم بشن. برای مثال، اپی‌اسکلریت ندولار گرانولوماتوز توی سگ‌ها، یا کنژنکتیویت ائوزینوفیلیک توی گربه‌ها که با توده‌های التهابی روی ملتحمه همراه هستن. این بیماری‌ها نیاز به تشخیص دقیق و درمان تخصصی با داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی دارن.
۶. بیماری‌های سیستمیک و داخلی
بعضی از بیماری‌های داخلی مثل فشار خون بالا، اختلالات انعقادی، بیماری‌های کلیوی یا پرکاری تیروئید می‌تونن به صورت قرمزی چشم خودشون رو نشون بدن. علاوه بر این، بیماری‌های سیستمیک عفونی مثل دیستمپر سگ‌ها یا بیماری‌های ویروسی سیستمیک مثل پانلوکوپنی گربه‌ها می‌تونن با التهاب ملتحمه همراه باشن. به همین خاطر، گاهی دامپزشک برای تشخیص دقیق، علاوه بر معاینه چشم، آزمایش خون هم تجویز می‌کنه.
۷. ضربه و آسیب فیزیکی
هر گونه ضربه به چشم (مثل دعوا با حیوون دیگه، برخورد با اشیاء تیز، یا حتی بازی خشن) می‌تونه باعث قرمزی، خون‌مردگی، زخم قرنیه و التهاب شدید بشه. این موارد جزو اورژانس‌های چشمی محسوب می‌شن و باید سریعاً به دامپزشک مراجعه کنین.
علائم قرمزی و عفونت چشم در سگ و گربه
- قرمزی چشم (هایپرمی) که به صورت رگ‌های خونی متسع و پررنگ در سفیدی چشم دیده می‌شه
- ترشحات چشمی که می‌تونه شفاف و آبکی (در آلرژی‌ها)، یا غلیظ و زرد-سبز (در عفونت‌ها) باشه
- پف کردگی و تورم پلک‌ها که باعث می‌شه حیوون نتونه چشمش رو کامل باز کنه
- چشم‌های نیمه‌باز یا پلک زدن مکرر که نشانه درد و ناراحتی هست
- خارش و مالیدن چشم با پنجه یا روی زمین و مبلمان
- حساسیت به نور (فوتوفوبیا) که حیوون از نور فرار می‌کنه یا چشماش رو می‌بنده
- قرمزی و التهاب پلک سوم (غشای صورتی رنگ داخل گوشه چشم)
- چسبندگی پلک‌ها بعد از خواب به خاطر ترشحات خشک شده
- تغییر رنگ عنبیه یا کدر شدن قرنیه (که می‌تونه علامت مشکلات جدی‌تر باشه)
- افزایش فشار چشم که معمولاً با درد شدید، گشاد شدن مردمک و سفت شدن کره چشم همراهه
درمان خانگی قرمزی و عفونت چشم در سگ و گربه
قبل از هر اقدامی، یادتون باشه که چشم‌ها عضو بسیار حساسی هستن و هر اشتباهی توی درمان می‌تونه باعث آسیب دائمی بشه. درمان‌های خانگی فقط برای موارد خفیف و به عنوان کمک اولیه هستن و هیچ‌وقت جایگزین مراجعه به دامپزشک نمی‌شن.
۱. تمیز کردن ملایم چشم
اگر چشم حیوون ترشحات چرکی یا خشک شده داره، می‌تونید با یه پنبه یا گاز استریل آغشته به سرم نمکی استریل (سیترو) یا آب جوشیده ولرم، به آرامی ترشحات رو از گوشه داخلی چشم به سمت بیرون پاک کنید. حتماً برای هر چشم از یه پنبه جداگانه استفاده کنید تا عفونت از یک چشم به چشم دیگه منتقل نشه. هیچ‌وقت از پنبه خشک استفاده نکنید چون به قرنیه آسیب می‌زنه.
۲. استفاده از اشک مصنوعی
قطره‌های اشک مصنوعی که بدون نسخه در داروخانه‌های حیوانات موجود هست، می‌تونه برای شست‌وشوی چشم و کاهش خشکی و تحریک مفید باشه. این قطره‌ها مخصوصاً وقتی که حیوون چشمش رو می‌ماله یا احساس خشکی می‌کنه، می‌تونه آرومش کنه. ولی دقت کنید که این قطره‌ها فقط برای مرطوب‌کردن هستن و خاصیت ضدعفونی‌کنندگی ندارن.
۳. کمپرس سرد یا گرم
اگر چشم قرمز و ملتهبه و پلک‌ها متورم شدن، می‌تونید از کمپرس سرد (پارچه تمیز آغشته به آب خنک) به مدت ۵-۱۰ دقیقه روی چشم بسته حیوون بذارید تا التهاب و تورم رو کاهش بده. اما اگر ترشحات غلیظ و چسبناک هست، کمپرس گرم (آب ولرم) می‌تونه به نرم شدن و خارج شدن ترشحات کمک کنه. همیشه قبل از استفاده، دمای کمپرس رو روی مچ دست خودتون تست کنید تا نسوزه.
۴. استفاده از قلاده الیزابت (طوق محافظ)
یکی از مهم‌ترین کارهایی که می‌تونید در خانه انجام بدید، جلوگیری از مالیدن چشم توسط حیوونه. استفاده از قلاده الیزابت (طوق) باعث می‌شه که سگ یا گربه نتونه با پنجه چشمش رو بخارونه و آسیب بیشتری بهش وارد کنه. حتی اگه حیوون اذیت می‌شه، بذارین طوق رو بپوشه تا چشمش خوب بشه.
۵. جدا کردن حیوون بیمار از سایر حیوانات
اگر چند تا سگ یا گربه در خونه دارید و یکی از چشم‌هاش عفونی شده، بهتره اون رو موقتاً از بقیه جدا کنید تا عفونت منتقل نشه، مخصوصاً اگر علت ویروسی یا باکتریایی باشه.
۶. تمیز نگه داشتن محیط
گرد و غبار و مواد آلرژی‌زا می‌تونن علائم رو تشدید کنن. پس محیط زندگی حیوون رو تمیز نگه دارین، مرتب جاروبرقی بکشین و از بخور یا دستگاه تصفیه هوا استفاده کنین تا مواد تحریک‌کننده کاهش پیدا کنن.
چه زمانی به دامپزشک مراجعه کنیم؟
- اگه قرمزی و ترشحات بیشتر از ۲۴-۴۸ ساعت ادامه داشته باشه
- اگه چشم حیوون خیلی دردناک باشه و نتونه چشمش رو باز کنه
- اگه ترشحات غلیظ زرد یا سبز باشه و یا همراه با خون باشه
- اگه قرنیه کدر یا سفید شده باشه و یا تغییر رنگ عنبیه دیده بشه
- اگه مردمک‌ها نامتقارن باشن یا به نور واکنش درست نشون ندن
- اگه حیوون علائم سیستمیک مثل بی‌حالی، تب، کاهش اشتها یا استفراغ داشته باشه
- اگه به چشم آسیب فیزیکی وارد شده باشه (مثل ضربه یا خراش)
- اگه درمان‌های خانگی بعد از ۲۴ ساعت هیچ بهبودی ایجاد نکنن
- اگه حیوون مرتب چشمش رو با شدت می‌ماله و ممکنه به خودش آسیب بزنه
- اگه متوجه برآمدگی، توده یا زخم روی سطح چشم یا پلک بشین
پیشگیری از قرمزی و عفونت چشم در سگ و گربه
- واکسیناسیون منظم: واکسن‌های چندگانه گربه‌ها (FVRCP) و سگ‌ها می‌تونن از بسیاری از عفونت‌های ویروسی که باعث مشکلات چشمی می‌شن، پیشگیری کنن.
- چکاپ دوره‌ای چشم: حداقل سالی یه بار توسط دامپزشک معاینه چشم انجام بدین تا مشکلات اولیه تشخیص داده بشن.
- تمیز نگه داشتن چشم‌ها: به خصوص در نژادهای با چشم‌های برجسته (مثل پاگ، بولداگ، پرشین) مرتب ترشحات چشم رو با دستمال مرطوب مخصوص پاک کنید.
- محافظت از چشم در فضای باز: وقتی حیوون رو به پیاده‌روی یا سفر می‌برین، از قرار گرفتن در معرض باد شدید، گرد و غبار و گیاهان تیز جلوگیری کنین.
- تغذیه مناسب: رژیم غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین A به سلامت چشم‌ها کمک می‌کنه.
- کنترل آلرژی‌ها: اگر حیوون شما حساسیت فصلی داره، با دامپزشک درباره آنتی‌هیستامین‌های مناسب مشورت کنین.
- پیشگیری از خشکی چشم: در نژادهای مستعد، استفاده منظم از قطره‌های اشک مصنوعی و معاینه دوره‌ای غده‌های اشکی توصیه می‌شه.
اگه چشم سگ یا گربه‌تون دچار قرمزی و عفونت شده و روش‌های خانگی جواب نداده، بهتره هرچه سریع‌تر با دامپزشکان متخصص پت منتور مشورت کنین تا درمان مناسب و تخصصی برای حیوون‌تون شروع بشه. یادتون باشه که چشم‌ها خیلی حساس هستن و تأخیر توی درمان می‌تونه عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشه.
هنوز نظری ثبت نشده. اولین نفری باش که سوال می‌پرسه!